Krótka historia narciarstwa

Zagłębiając się w historię narciarstwa we wszystkich jego aspektach, niejednokrotnie można odnieść wrażenie, że prędzej czy później, ktoś musiał w końcu odkryć jaki ten sport może być przyjemny.

Zaczęło się oczywiście dość prozaicznie – od czasów prehistorycznych, czyli od około 3000 – 5000 lat p.n.e., kiedy to myśliwi zamieszkujący północne rubieże Europy zauważyli, że łatwiej poruszać się po śnieżnej warstwie na dwóch deskach przymocowanych do stóp. Znanych jest kilka źródeł dokumentujących tą teorię, jak obiekty wykopaliskowe z norweskiej wyspy Hoting czy malowidła naścienne z Rødøy. Kij służący do hamowania, podpierania i odpychania wykorzystywany był też jako dzida. A może odwrotnie?

 Badacze historii narciarstwa doszli do wniosku, że wynalazek nart, miał miejsce aż trzy razy, równolegle w odrębnych centrach: południowa Skandynawia po góry Ural i Europa Wschodnia (tzw. typ południowy), Syberia i północna Skandynawia (typ arktyczny) i Finlandia (typ północny).  Kształt i długość ówczesnych nart zależała od regionu, warunków ich użytkowania i aktualnych potrzeb.

 W średniowieczu narty również wykorzystywane były podczas polowań oraz by usprawnić przemieszczanie się na śniegu. W Skandynawii wszyscy mieszkańcy wsi potrafili poruszać się na nartach, co w pewnym czasie stało spotkało się z ogromnym zainteresowaniem mieszkańców miast. Przyjeżdżali więc na wieś, po lekcje domowego narciarstwa.

Oczywiście kij ciągle pozostawał jeden. Po raz pierwszy w literaturze pojawia się informacja o użyciu dwóch kijów dopiero w XVIII w. Wszystko, co w tym sporcie nowe, rodziło się w bólach. Używanie dwóch kijów było uznawane za niezgrabne i wykorzystywane tylko podczas podejść, a na narciarskich salonach, nikt nie przyznawał się do tego na głos.

Świat niejako odkrył narty na nowo w XIX w. Dostrzeżono w nich potencjał do dobrej zabawy i sportowej rywalizacji. Pierwszy bieg narciarski odbył się w 1843r. w norweskim miasteczku Tromso, potem przyszła kolej na zjazdy, slalomy i w końcu skoki narciarskie. Do ich upowszechnienia na świecie przyczynili się głównie Norwegowie, którzy ze swoim zaskakującym sprzętem podróżowali po świecie. W taki sposób narty dotarły do Stanów Zjednoczonych, Kanady czy Nowej Zelandii.

W latach 1887-1888 badacz Fridtjof Nansen przebył równoleżnikowo Grenlandię, udowadniając że jest ona w całości pokryta lodem. W 1911r. Nansen zdecydował się użyczyć statku, z którego prowadził swoje badania, Amundsenowi, umożliwiając mu tym samym zdobycie bieguna południowego przed konkurencyjną wyprawą Scotta. Wydarzenia te odbiły się szerokim echem na całym świecie, co doprowadziło do kolejnego wzrostu zainteresowania sportami zimowymi. Nowym doświadczeniem było też zdobywanie szczytów górskich zimą. Wyprawy takie odbywały się także w Polsce, głównie dzięki taternikom.

Postacią, o której nie sposób nie wspomnieć pisząc o narciarstwie był Austriak, Mathias Zdarsky. Zainteresował się narciarstwem po przeczytaniu książki Nansena o wyprawie na Grenlandię. Nauczył się zjeżdżać, bo tak najprościej mógł przemieszczać się w górzystym terenie, gdzie przyszło mu mieszkać. Skonstruował metalowe wiązania do swoich nart, by unieruchomić but, eksperymentował też z długością narty, dopasowując ją do warunków. Pierwotnie do odpychania się używał jednego kija, a sterował za pomocą łokci, dopiero w późniejszym czasie odważył się użyć dwóch kijów. Opanował technikę skrętu, hamowania oraz jazdę pługiem, co z powodzeniem umożliwiało poruszanie się nawet po znacznych stromiznach. Był jednym z pierwszych instruktorów narciarstwa, a na pewno najbardziej obrotnym z nich wszystkich. Szacuje się, że przez jego lekcje przewinęło się ok. 12 tys. kursantów!

Wiek XX przyniósł jeszcze większe zainteresowanie różnymi dyscyplinami narciarstwa, co zaowocowało powstawaniem ośrodków i budową pierwszych wyciągów (1900r. – Niemcy) dla amatorów. Pojawiały się też organizacje zrzeszające pasjonatów, z powstałą w 1924 – Międzynarodową Federacją Narciarską (FIS)na czele. W Polsce już w 1907r. powstało Karpackie Towarzystwo Narciarzy we Lwowie i Zakopiański Oddział Narciarzy, przekształcony w Sekcję Narciarzy Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (funkcjonującą po dziś dzień), potem w 1919 – Polski Związek Narciarski, który zajmuje się organizacją wszystkich dyscyplin w tej domenie. Pierwsze zimowe Igrzyska Olimpijskie miały miejsce w 1924r. w Chamonix we Francji, zorganizowane pierwotnie jako Międzynarodowy Tydzień Sportów Zimowych.

Narciarstwo stało się najbardziej popularną dyscypliną sportów zimowych. Szacuje się, że uprawia ją ok. 20-25 mln ludzi, na wszystkich kontynentach, czyli wszędzie tam, gdzie leży śnieg, a teren jest nachylony. Wiele krajów Europy uznaje przemysł i usługi związane z narciarstwem za istotny element gospodarki (Francja, Włochy, Austria, Szwajcaria).